हायड्रोजन क्लोराईड (HCl)

तांत्रिक मापदंड:

हायड्रोजन क्लोराइडचे रासायनिक सूत्र HCl आहे. हायड्रोजन क्लोराइडचा एक रेणू क्लोरीन अणू आणि हायड्रोजन अणूपासून बनलेला असतो. हा एक रंगहीन वायू असून त्याला तीव्र वास असतो. हा एक क्षरणकारी, अज्वलनशील वायू आहे, जो पाण्यासोबत अभिक्रिया करत नाही, परंतु पाण्यात सहज विरघळतो. तो अनेकदा हायड्रोक्लोरिक आम्लाच्या वाफेच्या स्वरूपात हवेत आढळतो. हायड्रोजन क्लोराइड इथेनॉल आणि ईथरमध्ये सहज विरघळतो, तसेच इतर अनेक सेंद्रिय पदार्थांमध्येही विरघळतो; तो पाण्यात अतिशय सहज विरघळतो; 0°C तापमानावर, 1 घनफळ पाण्यात अंदाजे 500 घनफळ हायड्रोजन क्लोराइड विरघळू शकते. त्याचे जलीय द्रावण सामान्यतः हायड्रोक्लोरिक आम्ल म्हणून ओळखले जाते आणि त्याचे शास्त्रीय नाव हायड्रोक्लोरिक आम्ल आहे. संहत हायड्रोक्लोरिक आम्ल बाष्पशील असते. हायड्रोजन क्लोराइड रंगहीन असून त्याचा वितलन बिंदू -114.2°C आणि उत्कलन बिंदू -85°C आहे. तो हवेत जळत नाही आणि औष्णिकदृष्ट्या स्थिर आहे. सुमारे 1500°C तापमानापर्यंत त्याचे विघटन होत नाही. त्याला गुदमरवणारा वास येतो, त्यामुळे श्वसनमार्गाच्या वरच्या भागाला तीव्र दाह होतो आणि ते डोळे, त्वचा व श्लेष्मपटलांसाठी क्षरणकारक आहे. त्याची घनता हवेपेक्षा जास्त असते. कोरड्या हायड्रोजन क्लोराईडचे रासायनिक गुणधर्म अत्यंत निष्क्रिय असतात. अल्कली धातू आणि अल्कलाइन अर्थ धातू हायड्रोजन क्लोराईडमध्ये जळू शकतात आणि जेव्हा सोडियम जळतो, तेव्हा त्यातून तेजस्वी पिवळी ज्योत बाहेर पडते. पेट्रोकेमिकल उद्योगात उत्प्रेरकांची (कॅटॅलिस्ट) कार्यक्षमता आणि पुनर्निर्मिती वाढवण्यासाठी आणि पेट्रोलियमची स्निग्धता (व्हिस्कोसिटी) वाढवण्यासाठी हायड्रोजन क्लोराईडचा वापर केला जातो; त्याचा उपयोग क्लोरोसल्फोनिक आम्ल, कृत्रिम रबर इत्यादींच्या उत्पादनासाठी केला जाऊ शकतो; तसेच रंग, सुगंध, औषध संश्लेषण, विविध क्लोराईड आणि क्षरण प्रतिबंधक (कॉरोशन इनहिबिटर) बनवण्यासाठी, आणि धातू स्वच्छ करणे, पिक्लिंग, इलेक्ट्रोप्लेटिंग, टॅनिंग, शुद्धीकरण किंवा हार्ड मेटलच्या निर्मितीसाठीही त्याचा उपयोग होतो. इलेक्ट्रॉनिक्स उद्योगात सिलिकॉन एपिटॅक्सियल ग्रोथ, व्हेपर फेज पॉलिशिंग, गेटरिंग, एचिंग आणि क्लीनिंग प्रक्रियांमध्ये उच्च-शुद्धतेच्या हायड्रोजन क्लोराईड वायूचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो.

अर्ज:

① साहित्य:

बहुतांश हायड्रोजन क्लोराइडचा उपयोग हायड्रोक्लोरिक आम्लाच्या उत्पादनात होतो. तसेच इतर औद्योगिक रासायनिक रूपांतरणांमध्येही तो एक महत्त्वाचा अभिकर्मक आहे.

②अर्धवाहक:

सेमीकंडक्टर उद्योगात, याचा उपयोग सेमीकंडक्टर क्रिस्टल्सचे एचिंग करण्यासाठी आणि ट्रायक्लोरोसिलिन (SiHCl3) द्वारे सिलिकॉन शुद्ध करण्यासाठी केला जातो.

③ प्रयोगशाळा:

प्रयोगशाळेत, वायूची निर्जल रूपे क्लोराईड-आधारित लुईस आम्ले तयार करण्यासाठी विशेषतः उपयुक्त ठरतात, कारण त्यांच्या लुईस स्थळांना कार्य करण्यासाठी ती पूर्णपणे कोरडी असणे आवश्यक असते.

सामान्य पॅकेज:

फायदे:

① उच्च शुद्धता, अत्याधुनिक सुविधा;

② आयएसओ प्रमाणपत्र निर्माता;

③ जलद वितरण;

④ प्रत्येक टप्प्यावर गुणवत्ता नियंत्रणासाठी ऑनलाईन विश्लेषण प्रणाली;

⑤ सिलेंडर भरण्यापूर्वी हाताळण्यासाठी उच्च आवश्यकता आणि काटेकोर प्रक्रिया;