क्रिप्टनक्रिप्टॉन हा एक रंगहीन, चवहीन आणि गंधहीन दुर्मिळ वायू आहे. क्रिप्टॉन रासायनिक दृष्ट्या निष्क्रिय आहे, जळू शकत नाही आणि ज्वलनास मदत करत नाही. त्याची औष्णिक वाहकता कमी, पारगम्यता उच्च असते आणि तो एक्स-रे शोषून घेऊ शकतो.
क्रिप्टॉन वातावरणातून, कृत्रिम अमोनिया टेल गॅसमधून किंवा अणुभट्टीच्या विखंडन वायूमधून काढता येतो, परंतु सामान्यतः तो वातावरणातूनच काढला जातो. त्याच्या तयारीसाठी अनेक पद्धती आहेत.क्रिप्टनआणि सामान्यतः वापरल्या जाणाऱ्या पद्धतींमध्ये उत्प्रेरक अभिक्रिया, अधिशोषण आणि कमी तापमानाचे ऊर्ध्वपातन यांचा समावेश होतो.
क्रिप्टनत्याच्या अद्वितीय वैशिष्ट्यांमुळे, प्रकाश दिव्यांमध्ये वायू भरण्यासाठी, पोकळ काचेच्या निर्मितीमध्ये आणि इतर उद्योगांमध्ये याचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो.
प्रकाशासाठी हा क्रिप्टॉनचा मुख्य उपयोग होतो.क्रिप्टनयाचा उपयोग प्रगत इलेक्ट्रॉनिक ट्यूब, प्रयोगशाळांसाठीचे सतत प्रकाश देणारे अतिनील दिवे इत्यादींमध्ये भरण्यासाठी केला जाऊ शकतो; क्रिप्टॉन दिवे वीज वाचवतात, त्यांचे सेवा आयुष्य दीर्घ असते, प्रकाशमान कार्यक्षमता उच्च असते आणि ते आकाराने लहान असतात. उदाहरणार्थ, दीर्घायुषी क्रिप्टॉन दिवे खाणींसाठी महत्त्वाचे प्रकाश स्रोत आहेत. क्रिप्टॉनचे आण्विक वजन जास्त असल्यामुळे, फिलामेंटचे बाष्पीभवन कमी होते आणि बल्बचे आयुष्य वाढते.क्रिप्टनदिव्यांमध्ये उच्च पारगम्यता असते आणि ते विमानांसाठी धावपट्टीवरील दिवे म्हणून वापरले जाऊ शकतात; क्रिप्टॉनचा वापर उच्च-दाब पारा दिवे, फ्लॅश दिवे, स्ट्रोबोस्कोपिक निरीक्षक, व्होल्टेज ट्यूब इत्यादींमध्ये देखील केला जाऊ शकतो.
क्रिप्टनवैज्ञानिक संशोधन आणि वैद्यकीय उपचारांमध्येही वायू महत्त्वाची भूमिका बजावतो. उच्च-ऊर्जा किरणांचे (कॉस्मिक किरण) मापन करण्यासाठी आयनीकरण कक्षांमध्ये क्रिप्टॉन वायू भरला जाऊ शकतो. एक्स-रे प्रक्रियेदरम्यान प्रकाश-रोधक साहित्य, गॅस लेझर आणि प्लाझ्मा प्रवाह म्हणूनही याचा वापर केला जाऊ शकतो. द्रवरूप क्रिप्टॉनचा वापर कण शोधकांच्या बबल चेंबरमध्ये केला जाऊ शकतो. क्रिप्टॉनच्या किरणोत्सर्गी समस्थानिकांचा वापर वैद्यकीय उपयोगांमध्ये ट्रेसर म्हणूनही केला जाऊ शकतो.
पोस्ट करण्याची वेळ: ०२-जानेवारी-२०२५
