२०२५ च्या सुरुवातीला, वॉशिंग्टन विद्यापीठ आणि ब्रिघम अँड विमेन्स हॉस्पिटल (हार्वर्ड मेडिकल स्कूलचे एक अध्यापन रुग्णालय) येथील संशोधकांनी अल्झायमर रोगावर उपचार करण्याची एक अभूतपूर्व पद्धत उघड केली – ती म्हणजे श्वासाद्वारे औषध आत घेणे.झेनॉनहा वायू केवळ चेतासंस्थेतील दाह रोखून मेंदूचा ऱ्हास कमी करत नाही, तर संरक्षक चेतापेशीय अवस्था देखील वाढवतो.

झेनॉनआणि न्यूरोप्रोटेक्शन

अल्झायमर रोग हा मानवांमध्ये आढळणारा सर्वात सामान्य मज्जासंस्थेचा ऱ्हास करणारा आजार आहे आणि त्याचे कारण मेंदूमध्ये टाऊ प्रोटीन व बीटा-अमायलॉइड प्रोटीनच्या संचयाशी संबंधित असल्याचे मानले जाते. ही विषारी प्रथिने काढून टाकण्याचा प्रयत्न करणारी औषधे उपलब्ध असली तरी, ती रोगाची वाढ मंदावण्यात प्रभावी ठरलेली नाहीत. त्यामुळे, या रोगाचे मूळ कारण आणि त्यावरील उपचार या दोन्हींचीही पूर्णपणे माहिती नाही.

अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की श्वासावाटेझेनॉनप्रयोगशाळेतील परिस्थितीत रक्त-मेंदू अडथळा ओलांडून अल्झायमर रोगाच्या मॉडेल असलेल्या उंदरांची स्थिती लक्षणीयरीत्या सुधारू शकते.प्रयोग दोन गटांमध्ये विभागला गेला होता, उंदरांच्या एका गटात टाऊ प्रथिनांचा संचय दिसून आला आणि दुसऱ्या गटात बीटा-अमायलॉइड प्रथिनांचा संचय होता. प्रयोगाच्या निकालांवरून असे दिसून आले की, झेनॉनने केवळ उंदरांना अधिक सक्रिय बनवले नाही, तर मायक्रोग्लियाच्या संरक्षक प्रतिसादालाही चालना दिली, जे टाऊ आणि बीटा-अमायलॉइड प्रथिने काढून टाकण्यासाठी आवश्यक असतात.

हा नवीन शोध अतिशय अभिनव आहे, जो हे दाखवतो की केवळ एक निष्क्रिय वायू श्वासावाटे आत घेतल्याने मज्जासंस्थेचे संरक्षण करणारे परिणाम साधता येतात. अल्झायमरच्या संशोधन आणि उपचार क्षेत्रातील एक मोठी मर्यादा ही आहे की, रक्त-मेंदू अडथळा ओलांडू शकणारी औषधे तयार करणे अत्यंत कठीण आहे, आणिझेनॉनहे करू शकतो.

झेनॉनचे इतर वैद्यकीय उपयोग

१. भूल आणि वेदनाशमन: एक आदर्श भूल देणारा वायू म्हणून,झेनॉनजलद परिणाम आणि त्यातून लवकर बरे होणे, चांगली हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी स्थिरता आणि दुष्परिणामांचा कमी धोका यामुळे याचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो;

२. चेतासंस्थेचे संरक्षण करणारा प्रभाव: वर नमूद केलेल्या अल्झायमर रोगावरील संभाव्य उपचारात्मक प्रभावाव्यतिरिक्त, नवजात अर्भकांमधील हायपोक्सिक-इश्चेमिक एन्सेफॅलोपॅथी (HIE) मुळे होणारे मेंदूचे नुकसान कमी करण्यासाठी देखील झेनॉनचा अभ्यास केला गेला आहे;

३. अवयव प्रत्यारोपण आणि संरक्षण:झेनॉनदाता अवयवांना इस्केमिया-रिपरफ्यूजन इजा पासून वाचवण्यास मदत करू शकते, जे प्रत्यारोपणाचा यश दर सुधारण्यासाठी खूप महत्त्वाचे आहे;

४. रेडिओथेरपी संवेदनशीलता वाढवणे: काही प्राथमिक अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की झेनॉन ट्यूमरची रेडिओथेरपीप्रती असलेली संवेदनशीलता वाढवू शकते, ज्यामुळे कर्करोगाच्या उपचारांसाठी एक नवीन रणनीती उपलब्ध होते;