अमोनियाखत म्हणून सुप्रसिद्ध असून सध्या रासायनिक आणि औषधनिर्माण उद्योगांसह अनेक उद्योगांमध्ये त्याचा वापर केला जातो, परंतु त्याची क्षमता केवळ एवढ्यापुरतीच मर्यादित नाही. ते एक इंधन म्हणूनही वापरले जाऊ शकते, जे सध्या मोठ्या प्रमाणावर मागणी असलेल्या हायड्रोजनसोबत, वाहतुकीचे, विशेषतः सागरी वाहतुकीचे डीकार्बनायझेशन (कार्बन उत्सर्जन कमी करणे) करण्यास हातभार लावू शकते.

अनेक फायद्यांच्या पार्श्वभूमीवरअमोनियाविशेषतः अक्षय ऊर्जेद्वारे उत्पादित होणाऱ्या “ग्रीन अमोनिया”च्या औद्योगिक उत्पादनाच्या स्पर्धेत अनेक आंतरराष्ट्रीय कंपन्या उतरल्या आहेत, कारण यात कार्बन डायऑक्साइडचे उत्पादन होत नाही, स्रोत मुबलक आहेत आणि द्रवीकरणाचे तापमान कमी असते.अमोनियातथापि, एक शाश्वत इंधन म्हणून अमोनियासमोर अजूनही काही अडचणी आहेत, जसे की उत्पादन वाढवणे आणि त्याच्या विषारीपणाचा सामना करणे.

“ग्रीन अमोनिया” विकसित करण्यासाठी दिग्गजांमध्ये स्पर्धा

यात एक समस्या देखील आहेअमोनियाएक शाश्वत इंधन म्हणून. सध्या, अमोनियाचे उत्पादन प्रामुख्याने जीवाश्म इंधनांपासून केले जाते, आणि खऱ्या अर्थाने शाश्वत व कार्बन-मुक्त होण्यासाठी शास्त्रज्ञांना अक्षय संसाधनांपासून “ग्रीन अमोनिया” तयार करण्याची आशा आहे.
स्पेनच्या “Absai” वेबसाइटने अलीकडील एका अहवालात असे निदर्शनास आणले आहे की, “हिरव्या”अमोनिया” चे भविष्य खूप उज्ज्वल असू शकते, औद्योगिक स्तरावरील उत्पादनासाठीची स्पर्धा जागतिक स्तरावर सुरू झाली आहे.

सुप्रसिद्ध रसायन कंपनी यारा सक्रियपणे “हरित” उपक्रम राबवत आहे.अमोनिया"ग्रीन अमोनिया" उत्पादन, आणि नॉर्वेमध्ये ५,००,००० टन वार्षिक क्षमतेचा एक शाश्वत अमोनिया प्रकल्प उभारण्याची योजना आहे. कंपनीने यापूर्वी वायव्य ऑस्ट्रेलियातील पिलबारा येथील आपल्या विद्यमान प्रकल्पात सौर ऊर्जेचा वापर करून हायड्रोजन तयार करण्यासाठी फ्रेंच विद्युत कंपनी 'एन्जी'सोबत सहकार्य केले आहे. हायड्रोजनची नायट्रोजनसोबत अभिक्रिया घडवून आणण्यासाठी, आणि नवीकरणीय ऊर्जेद्वारे उत्पादित "ग्रीन अमोनिया"चे २०२३ मध्ये चाचणी उत्पादन सुरू होईल. स्पेनची 'फेटिव्हेरिया' कंपनी देखील १० लाख टनांपेक्षा जास्त "ग्रीन अमोनिया" उत्पादन करण्याची योजना आखत आहे.अमोनियापुएर्टोल्लानो येथील त्यांच्या प्लांटमध्ये दरवर्षी "ग्रीन अमोनिया" तयार करते आणि पालोस-दे ला फ्रोंटेरा येथे त्याच क्षमतेचा आणखी एक "ग्रीन अमोनिया" प्लांट उभारण्याची योजना आहे.अमोनियास्पेनचा इग्निस ग्रुप सेव्हिलच्या बंदरात “ग्रीन अमोनिया” प्लांट उभारण्याची योजना आखत आहे.

सौदी निओम कंपनी जगातील सर्वात मोठा “हरित” प्रकल्प उभारण्याची योजना आखत आहे.अमोनिया२०२६ मध्ये "ग्रीन अमोनिया" उत्पादन सुविधा उभारली जाईल. ही सुविधा पूर्ण झाल्यावर, दरवर्षी १.२ दशलक्ष टन "ग्रीन अमोनिया" चे उत्पादन होऊन कार्बन डायऑक्साइड उत्सर्जन ५ दशलक्ष टनांनी कमी होण्याची अपेक्षा आहे.

अबसाईने सांगितले की जर "हिरवा"अमोनियाजर अमोनिया इंधनावर चालणाऱ्या विविध अडचणींवर मात करता आली, तर पुढील १० वर्षांत लोकांना अमोनियावर चालणारे ट्रक, ट्रॅक्टर आणि जहाजे यांची पहिली तुकडी पाहायला मिळेल अशी अपेक्षा आहे. सध्या, कंपन्या आणि विद्यापीठे अमोनिया इंधनाच्या उपयोजन तंत्रज्ञानावर संशोधन करत आहेत आणि प्रोटोटाइप उपकरणांची पहिली तुकडीसुद्धा समोर आली आहे.

१० तारखेला अमेरिकेच्या 'टेक्नॉलॉजी टाइम्स' वेबसाइटवरील एका अहवालानुसार, अमेरिकेतील ब्रुकलिन येथे मुख्यालय असलेल्या अमोगी (Amogy) कंपनीने खुलासा केला आहे की, २०२३ मध्ये पहिले अमोनियावर चालणारे जहाज प्रदर्शित करण्याची आणि २०२४ मध्ये त्याचे पूर्णपणे व्यापारीकरण करण्याची त्यांची अपेक्षा आहे. कंपनीने म्हटले आहे की, शून्य-उत्सर्जन जहाज वाहतुकीच्या दिशेने हे एक मोठे यश असेल.

अजूनही काही अडचणींवर मात करायची आहे.

अमोनियाजहाजे आणि ट्रकना इंधन पुरवण्याचा मार्ग मात्र सोपा नव्हता. डेट नॉर्स्के व्हेरिटासने एका अहवालात म्हटल्याप्रमाणे: “प्रथम अनेक अडचणींवर मात करावी लागेल.”

सर्वप्रथम, इंधनाचा पुरवठाअमोनियाहे सुनिश्चित केले पाहिजे. आज जागतिक स्तरावर उत्पादित होणाऱ्या अमोनियापैकी सुमारे ८०% खत म्हणून वापरला जातो. त्यामुळे, ही कृषी मागणी पूर्ण करताना, उत्पादन दुप्पट किंवा तिप्पट करणे आवश्यक असेल असा अंदाज आहे.अमोनियाजगभरातील सागरी जहाजे आणि अवजड ट्रक यांना इंधन पुरवण्यासाठी याचे उत्पादन केले जाते. दुसरे म्हणजे, अमोनियाची विषारीता ही देखील एक चिंतेची बाब आहे. स्पॅनिश ऊर्जा संक्रमण तज्ञ राफेल गुटिएरेझ यांनी स्पष्ट केले की, अमोनियाचा वापर खत बनवण्यासाठी केला जातो आणि काही जहाजांवर शीतलक म्हणून वापरला जातो, जी जहाजे काही अत्यंत व्यावसायिक आणि अनुभवी कर्मचाऱ्यांद्वारे चालवली जातात. जर लोकांनी जहाजे आणि ट्रक यांना इंधन पुरवण्यासाठी याचा वापर वाढवला, तर अधिक लोक याच्या संपर्कात येतील.अमोनियाआणि समस्या निर्माण होण्याची शक्यता अधिक असेल.