इथिलीन ऑक्साईडC2H4O हे रासायनिक सूत्र असलेले एक सेंद्रिय संयुग आहे, जो एक कृत्रिम ज्वलनशील वायू आहे. जेव्हा त्याची सांद्रता खूप जास्त असते, तेव्हा त्यातून काहीसा गोड वास येतो.इथिलीन ऑक्साईडपाण्यात सहज विरघळते आणि तंबाखू जाळल्यावर थोड्या प्रमाणात एथिलीन ऑक्साईड तयार होईल. थोड्या प्रमाणातइथिलीन ऑक्साईडनिसर्गात आढळू शकते.

इथिलीन ऑक्साईडचा उपयोग प्रामुख्याने इथिलीन ग्लायकॉल बनवण्यासाठी केला जातो, जे अँटीफ्रीझ आणि पॉलिस्टर बनवण्यासाठी वापरले जाणारे एक रसायन आहे. याचा उपयोग रुग्णालये आणि निर्जंतुकीकरण केंद्रांमध्ये वैद्यकीय उपकरणे आणि साहित्य निर्जंतुक करण्यासाठी देखील केला जाऊ शकतो; तसेच काही विशिष्ट साठवलेल्या कृषी उत्पादनांमधील (जसे की मसाले आणि औषधी वनस्पती) अन्न निर्जंतुकीकरण आणि कीड नियंत्रणासाठीही याचा वापर केला जातो.

एथिलीन ऑक्साईड आरोग्यावर कसा परिणाम करतो

कामगारांचा उच्च सांद्रतेशी अल्पकालीन संपर्कइथिलीन ऑक्साईडहवेतील (सामान्य माणसांपेक्षा कित्येक हजार पटीने जास्त) घटक फुफ्फुसांना उत्तेजित करतात. उच्च सांद्रतेच्या संपर्कात येणारे कामगार...इथिलीन ऑक्साईडथोड्या किंवा जास्त कालावधीसाठी डोकेदुखी, स्मरणशक्ती कमी होणे, बधिरता, मळमळ आणि उलट्यांचा त्रास होऊ शकतो.

अभ्यासात असे आढळून आले आहे की गर्भवती महिला उच्च सांद्रतेच्या संपर्कात आल्यासइथिलीन ऑक्साईडकामाच्या ठिकाणी काही महिलांना गर्भपात होऊ शकतो. दुसऱ्या एका अभ्यासात असा कोणताही परिणाम आढळला नाही. गरोदरपणात याच्या संपर्कात येण्याचे धोके समजून घेण्यासाठी अधिक संशोधनाची गरज आहे.

काही प्राणी श्वास घेतातइथिलीन ऑक्साईडपर्यावरणात अतिशय उच्च सांद्रतेमध्ये (सामान्य बाहेरील हवेपेक्षा १०,००० पट जास्त) दीर्घकाळासाठी (महिने ते वर्षे) राहिल्यास, ते नाक, तोंड आणि फुफ्फुसांना उत्तेजित करते; तसेच याचे मज्जासंस्थेवर आणि विकासावर परिणाम होतात, आणि नरांमध्ये प्रजननाच्या समस्याही निर्माण होतात. काही प्राण्यांनी अनेक महिने इथिलीन ऑक्साईड श्वासावाटे आत घेतल्यास, त्यांच्यामध्ये मूत्रपिंडाचा आजार आणि ॲनिमिया (लाल रक्तपेशींची संख्या कमी होणे) देखील आढळून आला.

एथिलीन ऑक्साईडमुळे कर्करोग होण्याची शक्यता किती आहे?

सर्वाधिक संपर्कात येणाऱ्या कामगारांना, ज्यांचा सरासरी संपर्काचा कालावधी १० वर्षांपेक्षा जास्त आहे, त्यांना काही प्रकारचे रक्ताचे कर्करोग आणि स्तनाचा कर्करोग यांसारख्या विशिष्ट प्रकारच्या कर्करोगांचा धोका जास्त असतो. प्राण्यांवरील संशोधनातही अशाच प्रकारचे कर्करोग आढळून आले आहेत. आरोग्य आणि मानवी सेवा विभागाने (DHHS) हे निश्चित केले आहे कीइथिलीन ऑक्साईडहा एक ज्ञात मानवी कर्करोगकारक आहे. यूएस एन्व्हायर्नमेंटल प्रोटेक्शन एजन्सीने असा निष्कर्ष काढला आहे की एथिलीन ऑक्साईड श्वासावाटे शरीरात गेल्याने मानवावर कर्करोगकारक परिणाम होतात.

एथिलीन ऑक्साईडच्या संपर्काचा धोका कसा कमी करावा

वापरताना किंवा उत्पादन करताना कामगारांनी संरक्षक चष्मा, कपडे आणि हातमोजे परिधान केले पाहिजेत.इथिलीन ऑक्साईडआणि आवश्यकतेनुसार श्वसन संरक्षक उपकरणे वापरा.