नायट्रोजन हा रंगहीन आणि गंधहीन द्विअणू वायू असून त्याचे सूत्र N2 आहे.

उत्पादन परिचय

नायट्रोजन हा रंगहीन आणि गंधहीन द्विअणू वायू असून त्याचे सूत्र N2 आहे.
अमोनिया, नायट्रिक आम्ल, सेंद्रिय नायट्रेट्स (प्रणोदक आणि स्फोटके) आणि सायनाइड्स यांसारख्या अनेक औद्योगिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या संयुगांमध्ये नायट्रोजन असतो.
२. कृत्रिमरित्या तयार केलेले अमोनिया आणि नायट्रेट्स ही प्रमुख औद्योगिक खते आहेत, आणि खतांमधील नायट्रेट्स हे जलप्रणालींच्या सुपोषणामध्ये (eutrophication) प्रमुख प्रदूषक आहेत. खते आणि ऊर्जा-साठ्यांमधील वापराव्यतिरिक्त, नायट्रोजन हा उच्च-शक्तीच्या कापडात वापरल्या जाणाऱ्या केव्हलार आणि सुपरग्लूमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या सायनोॲक्रिलेटसारख्या विविध सेंद्रिय संयुगांचा एक घटक आहे.
३. नायट्रोजन हा प्रतिजैविकांसहित प्रत्येक प्रमुख औषध वर्गाचा एक घटक आहे. अनेक औषधे ही नैसर्गिक नायट्रोजनयुक्त सिग्नल रेणूंची नक्कल करणारी किंवा प्रोड्रग्स असतात: उदाहरणार्थ, नायट्रोग्लिसरीन आणि नायट्रोप्रुसाइड हे सेंद्रिय नायट्रेट्स नायट्रिक ऑक्साईडमध्ये चयापचय होऊन रक्तदाब नियंत्रित करतात.
4. नायट्रोजनयुक्त अनेक प्रमुख औषधे, जसे की नैसर्गिक कॅफीन आणि मॉर्फिन किंवा कृत्रिम ॲम्फेटामाइन, प्राण्यांच्या न्यूरोट्रान्समीटरच्या रिसेप्टर्सवर कार्य करतात.

अर्ज

१. नायट्रोजन वायू:
पेंटबॉल गनसाठी मुख्य ऊर्जा स्रोत म्हणून कार्बन डायऑक्साइडची जागा नायट्रोजन टाक्या देखील घेत आहेत.
विविध विश्लेषणात्मक उपकरणांच्या उपयोगांमध्ये: गॅस क्रोमॅटोग्राफीसाठी वाहक वायू, इलेक्ट्रॉन कॅप्चर डिटेक्टरसाठी आधार वायू, लिक्विड क्रोमॅटोग्राफी मास स्पेक्ट्रोमेट्री, इंडक्टिव्ह कपल प्लाझ्मासाठी शुद्धीकरण वायू.

साहित्य

(1) बल्बमध्ये हवा भरणे.
(2) जैविक अनुप्रयोगांसाठी जीवाणूनाशक वातावरण आणि उपकरण मिश्रणांमध्ये.
(3) नियंत्रित वातावरण पॅकेजिंग आणि सुधारित वातावरण पॅकेजिंग अनुप्रयोगांमध्ये एक घटक म्हणून, पर्यावरण निरीक्षण प्रणालींसाठी कॅलिब्रेशन वायू मिश्रण, लेझर वायू मिश्रण.
(4) अनेक रासायनिक अभिक्रिया निष्क्रिय करण्यासाठी विविध उत्पादने किंवा पदार्थ कोरडे करावे लागतात.

काही बिअरच्या, विशेषतः स्टाउट्स आणि ब्रिटिश एल्सच्या केग्सवर दाब देण्यासाठी नायट्रोजनचा वापर कार्बन डायऑक्साइडऐवजी किंवा त्याच्यासोबत केला जाऊ शकतो, कारण त्यामुळे लहान बुडबुडे तयार होतात, ज्यामुळे बाहेर पडणारी बिअर अधिक गुळगुळीत आणि दाट होते.

२. द्रव नायट्रोजन:
ड्राय आईसप्रमाणेच, द्रव नायट्रोजनचा मुख्य उपयोग शीतलक म्हणून केला जातो.

इंग्रजी नाव नायट्रोजन, रेणूसूत्र N2
आण्विक वजन २८.०१३ स्वरूप रंगहीन
सीएएस क्र. ७७२७-३७-९ क्रांतिक तापमान -१४७.०५℃
EINESC क्र. २३१-७८३-९ क्रांतिक दाब ३.४ MPa
वितळणबिंदू -२११.४℃ घनता १.२५ ग्रॅम/लिटर
उत्कलन बिंदू -१९५.८℃ पाण्यात विद्राव्यता: किंचित विद्राव्य
यूएन क्रमांक १०६६ डीओटी वर्ग २.२

तपशील

पॅकिंग आणि शिपिंग

प्रथमोपचार उपाय

श्वास घेणे: मोकळ्या हवेत न्या आणि श्वास घेण्यासाठी आरामदायक स्थितीत ठेवा. श्वास घेण्यास त्रास होत असल्यास, ऑक्सिजन द्या. श्वास थांबला असल्यास, कृत्रिम श्वासोच्छ्वास द्या. तात्काळ वैद्यकीय मदत घ्या.
त्वचेशी संपर्क: सामान्य वापरात नाही. लक्षणे आढळल्यास वैद्यकीय सल्ला घ्या.
डोळ्यांशी संपर्क: सामान्य वापरात नाही. लक्षणे आढळल्यास वैद्यकीय सल्ला घ्या.
सेवन: संपर्काचा हा अपेक्षित मार्ग नाही.
प्रथमोपचार करणाऱ्याचे स्वसंरक्षण: बचाव कर्मचारी स्वयंपूर्ण श्वसन उपकरणाने सुसज्ज असले पाहिजेत.