जागतिक विशेष वायू उद्योग गेल्या काही महिन्यांत बऱ्याच परीक्षा आणि संकटांमधून गेला आहे. सततच्या चिंतांमुळे या उद्योगावर दबाव वाढतच आहे.हेलियमरशिया-युक्रेन युद्धानंतर निर्माण झालेल्या गॅसच्या दुर्मिळ तुटवड्यामुळे उद्भवलेल्या संभाव्य इलेक्ट्रॉनिक्स चिप संकटापर्यंत उत्पादनाचा विस्तार.
गॅस वर्ल्डच्या नवीनतम वेबिनार, “स्पेशालिटी गॅस स्पॉटलाइट” मध्ये, इलेक्ट्रोफ्लोरो कार्बन्स (EFC) आणि वेल्डकोआ या आघाडीच्या कंपन्यांमधील उद्योग तज्ञांनी आज स्पेशालिटी गॅसेससमोरील आव्हानांविषयीच्या प्रश्नांची उत्तरे दिली आहेत.

युक्रेन हा निष्क्रिय वायूंचा जगातील सर्वात मोठा पुरवठादार आहे, ज्यामध्ये यांचा समावेश आहेनिऑन, क्रिप्टनआणिझेनॉनजागतिक स्तरावर, हा देश जगाला सुमारे ७०% पुरवठा करतो.निऑनगॅस आणि जगातील ४०%क्रिप्टनगॅस. युक्रेन उच्च-शुद्धता असलेल्या सेमीकंडक्टर-ग्रेड गॅसचा ९० टक्के पुरवठा देखील करते.निऑनसेंटर फॉर स्ट्रॅटेजिक अँड इंटरनॅशनल स्टडीजच्या मते, अमेरिकन उद्योगाद्वारे वापरल्या जाणाऱ्या चिप्सच्या उत्पादनात वापरला जाणारा गॅस.

इलेक्ट्रॉनिक चिप पुरवठा साखळीमध्ये सर्वत्र होणाऱ्या व्यापक वापराच्या पार्श्वभूमीवर, निष्क्रिय वायूंच्या सततच्या तुटवड्यामुळे वाहने, संगणक, लष्करी प्रणाली आणि वैद्यकीय उपकरणे यांसारख्या सेमीकंडक्टरमध्ये अंतर्भूत असलेल्या तंत्रज्ञानाच्या उत्पादनावर मोठा परिणाम होऊ शकतो.

गॅस पुरवठादार इलेक्ट्रॉनिक फ्लोरोकार्बन्सचे कार्यकारी उपाध्यक्ष मॅट अॅडम्स यांनी उघड केले की दुर्मिळ वायू उद्योग, विशेषतः झेनॉन आणिक्रिप्टन"प्रचंड" दबावाखाली आहे. "सामग्रीच्या पातळीवर, उपलब्ध असलेल्या प्रमाणाचा उद्योगावर गंभीर परिणाम होतो," असे अॅडम्स स्पष्ट करतात.

पुरवठा अधिकच मर्यादित होत असताना मागणी अव्याहतपणे सुरू आहे. जागतिक झेनॉन बाजारपेठेत उपग्रह क्षेत्राचा सर्वात मोठा वाटा असल्याने, उपग्रह, उपग्रह प्रणोदन आणि संबंधित तंत्रज्ञानातील वाढीव गुंतवणुकीमुळे सध्याच्या अस्थिर उद्योगात व्यत्यय येत आहे.

जेव्हा तुम्ही अब्जावधी डॉलर्सचा उपग्रह प्रक्षेपित करता, तेव्हा तुम्ही कमतरतेवर हार मानू शकत नाही.झेनॉन"म्हणजे तुमच्याकडे ते असायलाच हवं," असे अॅडम्स म्हणाले. यामुळे कच्च्या मालाच्या किमतींवर अतिरिक्त दबाव आला आहे आणि आम्हाला बाजारभावात वाढ दिसून येत आहे, त्यामुळे आमच्या ग्राहकांना आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे. या आव्हानांना तोंड देण्यासाठी, ईएफसी आपल्या हॅटफिल्ड, पेनसिल्व्हेनिया येथील प्रकल्पात निष्क्रिय वायूंचे शुद्धीकरण, ऊर्ध्वपातन आणि अतिरिक्त उत्पादनामध्ये गुंतवणूक करत आहे.

जेव्हा नोबल गॅसेसमधील गुंतवणूक वाढवण्याचा प्रश्न येतो, तेव्हा प्रश्न निर्माण होतो: ते कसे? नोबल गॅसेसच्या दुर्मिळतेमुळे उत्पादनात अनेक आव्हाने आहेत. त्याच्या पुरवठा साखळीच्या गुंतागुंतीमुळे परिणामकारक बदलांना अनेक वर्षे लागू शकतात, असे अॅडम्स यांनी स्पष्ट केले: “जरी तुम्ही गुंतवणुकीसाठी पूर्णपणे वचनबद्ध असाल, तरीही तुम्ही गुंतवणूक करण्याचा निर्णय घेतल्यापासून ते प्रत्यक्षात उत्पादन मिळेपर्यंत अनेक वर्षे लागू शकतात. ज्या वर्षांमध्ये कंपन्या गुंतवणूक करत असतात, त्या काळात किमतींमध्ये अस्थिरता दिसून येणे सामान्य आहे, जी संभाव्य गुंतवणूकदारांना परावृत्त करू शकते, आणि या दृष्टिकोनातून, अॅडम्स यांचा विश्वास आहे की, जरी उद्योग गुंतवणूक करत असला तरी, दुर्मिळ वायूंच्या वाढत्या उपलब्धतेमुळे त्याला आणखी गुंतवणुकीची गरज आहे.” मागणी केवळ वाढतच जाईल.

पुनर्प्राप्ती आणि पुनर्वापर

गॅसची पुनर्प्राप्ती आणि पुनर्चक्रीकरण करून, कंपन्या खर्च आणि उत्पादन वेळेची बचत करू शकतात. जेव्हा गॅसच्या किमती जास्त असतात, तेव्हा पुनर्चक्रीकरण आणि पुनर्चक्रीकरण हे अनेकदा चर्चेचे विषय बनतात, कारण ते सध्याच्या किमतींवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून असते. जसजशी बाजारपेठ स्थिर झाली आणि किमती ऐतिहासिक पातळीवर परत आल्या, तसतशी सुधारणेची गती मंदावू लागली.

तुटवड्याची चिंता आणि पर्यावरणीय घटकांमुळे त्यात बदल होऊ शकतो.

"ग्राहक आता पुनर्वापरावर अधिक लक्ष केंद्रित करू लागले आहेत," असे अॅडम्स यांनी सांगितले. "त्यांना पुरवठ्याची सुरक्षा हवी आहे. महामारी अंतिम वापरकर्त्यांसाठी खरोखरच डोळे उघडणारी ठरली आहे, आणि आता ते पाहत आहेत की आपल्याला आवश्यक असलेले साहित्य आपल्याकडे आहे याची खात्री करण्यासाठी आपण शाश्वत गुंतवणूक कशी करू शकतो." ईएफसीने दोन सॅटेलाइट कंपन्यांना भेट देऊन शक्य ते सर्व केले आणि थेट लॉन्च पॅडवरच थ्रस्टर्समधून वायू परत मिळवला. बहुतेक थ्रस्टर्समध्ये झेनॉन वायू वापरला जातो, जो रासायनिकदृष्ट्या निष्क्रिय, रंगहीन, गंधहीन आणि चवहीन असतो. अॅडम्स म्हणाले की, त्यांच्या मते हा ट्रेंड पुढेही चालू राहील. त्यांनी पुढे सांगितले की, पुनर्वापरामागील मुख्य कारणे म्हणजे साहित्य मिळवणे आणि व्यवसायाच्या सातत्यतेसाठी मजबूत योजना असणे, जी या गुंतवणुकीमागील दोन प्रमुख कारणे आहेत.

उदयोन्मुख बाजारपेठा

नवीन बाजारपेठांमधील नवीन उपयोगांच्या विपरीत, गॅस बाजारपेठेत नेहमीच नवीन उपयोगांसाठी जुनी उत्पादने वापरण्याची प्रवृत्ती राहिली आहे. “उदाहरणार्थ, आम्ही पाहत आहोत की संशोधन आणि विकास केंद्रे (R&D facilities) उत्पादन आणि संशोधन व विकास कार्यात कार्बन डायऑक्साइडचा वापर करत आहेत, ज्याचा काही वर्षांपूर्वी कोणी विचारही केला नसेल,” असे अॅडम्स म्हणाले.

"एक साधन म्हणून उच्च-शुद्धतेला बाजारात खरी मागणी येऊ लागली आहे. मला वाटते की, अमेरिकेतील बहुतेक वाढ ही आम्ही सध्या सेवा देत असलेल्या बाजारपेठांमधील विशिष्ट बाजारपेठांमधून (niche markets) होईल." ही वाढ चिप्ससारख्या तंत्रज्ञानामध्ये दिसून येऊ शकते, जिथे तंत्रज्ञान सतत विकसित होत आहे आणि अधिक लहान होत आहे. जर नवीन सामग्रीची मागणी वाढली, तर उद्योगात पारंपरिकरित्या प्रत्यक्ष क्षेत्रात विकल्या जाणाऱ्या सामग्रीला अधिक मागणी असल्याचे दिसून येईल.

उदयोन्मुख बाजारपेठा मोठ्या प्रमाणावर विद्यमान उद्योग क्षेत्रांपुरत्याच मर्यादित राहण्याची शक्यता आहे, या अॅडम्सच्या मताशी सहमत होत, वेल्डकोआचे फील्ड टेक्निशियन आणि ग्राहक सहाय्यता विशेषज्ञ केविन क्लॉट्झ म्हणाले की, कंपनीने वाढत्या प्रमाणात खाजगीकरण होत असलेल्या एरोस्पेस उत्पादनांमध्ये आणि बहु-मागणी क्षेत्रात मोठा बदल पाहिला आहे.

"वायूंच्या मिश्रणापासून ते अशा सर्व गोष्टींपर्यंत ज्यांना मी विशेष वायूंच्या जवळपासही मानणार नाही; पण अणुऊर्जा प्रकल्पांमध्ये किंवा उच्च-स्तरीय एरोस्पेस प्रक्रिया अनुप्रयोगांमध्ये ऊर्जा हस्तांतरणासाठी कार्बन डायऑक्साइडचा वापर करणारे सुपरफ्लुइड्स." तंत्रज्ञानातील बदल आणि ऊर्जा उत्पादन, ऊर्जा साठवणूक इत्यादींसारख्या उदयोन्मुख तंत्रज्ञानामुळे उत्पादनांचा उद्योग वैविध्यपूर्ण होत आहे.” “त्यामुळे, जिथे आपले जग आधीपासूनच अस्तित्वात आहे, तिथे अनेक नवीन आणि रोमांचक गोष्टी घडत आहेत,” असे क्लॉत्झ पुढे म्हणाले.