हेलियमअणु संलयनाच्या क्षेत्रातील संशोधन आणि विकासामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावते. फ्रान्समधील ऱ्होन नदीच्या मुखाशी असलेला आयटीईआर (ITER) प्रकल्प हा एक प्रायोगिक थर्मोन्यूक्लियर फ्युजन रिॲक्टर असून, त्याचे बांधकाम सुरू आहे. या प्रकल्पांतर्गत रिॲक्टर थंड ठेवण्यासाठी एक शीतकरण संयंत्र उभारले जाईल. “रिॲक्टरच्या सभोवताली आवश्यक असलेली विद्युतचुंबकीय क्षेत्रे निर्माण करण्यासाठी, अतिवाहक चुंबकीय सामग्रीची आवश्यकता असते, आणि या अतिवाहक चुंबकीय सामग्रीला निरपेक्ष शून्याच्या जवळ, अत्यंत कमी तापमानात कार्य करणे आवश्यक असते.” आयटीईआरच्या शीतकरण संयंत्रामध्ये, हेलियम संयंत्राचे क्षेत्र ३,००० चौरस मीटर असून, एकूण क्षेत्रफळ ५,४०० चौरस मीटर आहे.
अणु संलयन प्रयोगांमध्ये,हेलियमरेफ्रिजरेशन आणि शीतकरणाच्या कामांसाठी मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाते.हेलियमत्याच्या क्रायोजेनिक गुणधर्मांमुळे आणि चांगल्या औष्णिक वाहकतेमुळे याला एक आदर्श रेफ्रिजरंट मानले जाते. ITER च्या कूलिंग प्लांटमध्ये,हेलियमरिॲक्टरला योग्य कार्यकारी तापमानावर ठेवण्यासाठी याचा वापर केला जातो, जेणेकरून तो व्यवस्थितपणे कार्य करू शकेल आणि पुरेशी संलयन ऊर्जा निर्माण करू शकेल.
रिॲक्टरचे सामान्य कार्य सुनिश्चित करण्यासाठी, शीतकरण संयंत्र आवश्यक विद्युत चुंबकीय क्षेत्र निर्माण करण्याकरिता अतिवाहक चुंबकीय पदार्थांचा वापर करते. इष्टतम अतिवाहक गुणधर्मांसाठी, अतिवाहक चुंबकीय पदार्थांना निरपेक्ष शून्याच्या जवळ, अत्यंत कमी तापमानात कार्य करणे आवश्यक असते. एक महत्त्वाचे प्रशीतन माध्यम म्हणून,हेलियमआवश्यक कमी-तापमानाचे वातावरण प्रदान करू शकते आणि सुपरकंडक्टिंग चुंबकीय पदार्थाला प्रभावीपणे थंड करू शकते जेणेकरून ते अपेक्षित कार्यरत स्थिती प्राप्त करू शकेल.
ITER शीतकरण प्रकल्पाच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी,हेलियमसंयंत्राने बरीच मोठी जागा व्यापली आहे. यावरून अणु संलयन संशोधन आणि विकासामध्ये हेलियमचे महत्त्व, तसेच आवश्यक क्रायोजेनिक वातावरण आणि शीतकरण प्रभाव प्रदान करण्यासाठी त्याची अपरिहार्यता दिसून येते.
शेवटी,हेलियमअणु संलयन संशोधन आणि विकासामध्ये हेलियम महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते. एक आदर्श शीतकरण माध्यम म्हणून, अणु संलयन प्रायोगिक अणुभट्ट्यांच्या शीतकरण कार्यात त्याचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. आयटीईआरच्या (ITER) शीतकरण संयंत्रात, अणुभट्टी सामान्यपणे कार्य करू शकेल आणि पुरेशी संलयन ऊर्जा निर्माण करू शकेल हे सुनिश्चित करण्यासाठी आवश्यक असलेले कमी-तापमानाचे वातावरण आणि शीतकरण प्रभाव प्रदान करण्याच्या क्षमतेमध्ये हेलियमचे महत्त्व दिसून येते. अणु संलयन तंत्रज्ञानाच्या विकासाबरोबर, संशोधन आणि विकासाच्या क्षेत्रात हेलियमच्या वापराची शक्यता अधिक व्यापक होईल.
पोस्ट करण्याची वेळ: जुलै-२४-२०२३
