द्रवाच्या तंत्रज्ञानाशिवायहायड्रोजनआणि द्रवहेलियमकाही मोठ्या वैज्ञानिक सुविधा भंगार धातूचा ढिग बनून राहतील… द्रव हायड्रोजन आणि द्रव हेलियम किती महत्त्वाचे आहेत?

चिनी शास्त्रज्ञांनी कसे जिंकले?हायड्रोजनआणि हेलियम ज्याचे द्रवीकरण करणे अशक्य आहे? जगातल्या सर्वोत्कृष्टांमध्ये गणले जाणारे? चला, “आईस ॲरो” आणि हेलियम गळती यांसारख्या ज्वलंत विषयांचा उलगडा करूया आणि एकत्र मिळून माझ्या देशाच्या क्रायोजेनिक उद्योगाच्या भव्य अध्यायात प्रवेश करूया.

आईस रॉकेट: द्रव हायड्रोजन आणि द्रव ऑक्सिजनचा चमत्कार

चीनचे लाँग मार्च ५ वाहक रॉकेट, जे अंतराळ उद्योगाचे “हरक्यूलिस” आहे, त्याचे ९०% इंधन द्रवरूप आहे.हायड्रोजन"उणे २५३ अंश सेल्सिअसवर आणि द्रव ऑक्सिजन उणे १८३ अंश सेल्सिअसवर" – हे कमी तापमानाच्या मर्यादेच्या जवळ आहे, आणि "आईस रॉकेट" या नावाचा उगमही येथूनच झाला आहे.

द्रव हायड्रोजनची निवड का करावी?

याचे कारण सोपे आहे: समान वस्तुमानहायड्रोजनयाचे आकारमान द्रव हायड्रोजनच्या सुमारे ८०० पट असते. द्रव इंधन वापरल्यामुळे, रॉकेटच्या 'इंधन टाकी'मध्ये अधिक जागा वाचते आणि त्याचे कवच अधिक पातळ बनवता येते, ज्यामुळे आकाशात अधिक भार वाहून नेता येतो. द्रव हायड्रोजन आणि द्रव ऑक्सिजन यांचे मिश्रण केवळ पर्यावरणपूरकच नाही, तर त्यामुळे वेगात मोठी वाढ होते आणि इंजिनची कार्यक्षमताही सुधारते. रॉकेट प्रणोदकासाठी हा सर्वोत्तम पर्याय आहे.

हेलियम गळती: अंतराळ क्षेत्रातील एक अदृश्य घातक घटक

स्पेसएक्स मूळतः ऑगस्ट महिन्याच्या अखेरीस “नॉर्थ स्टार डॉन” मोहीम राबवणार होते, परंतु काही घटना आढळल्यामुळे प्रक्षेपण पुढे ढकलण्यात आले.हेलियमप्रक्षेपणापूर्वी गळती. रॉकेटवर हेलियम "मदत करण्या"ची भूमिका बजावतो. तो सिरिंजप्रमाणे इंजिनमध्ये द्रव ऑक्सिजन सोडतो.

तथापि,हेलियमत्याचे आण्विक वजन कमी असते आणि त्याची गळती होणे खूप सोपे असते, जे अवकाश तंत्रज्ञानासाठी अत्यंत धोकादायक आहे. या घटनेमुळे एरोस्पेस क्षेत्रात हेलियमचे महत्त्व आणि त्याच्या वापराची गुंतागुंत पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली आहे.

हायड्रोजन आणि हेलियम: विश्वातील सर्वाधिक प्रमाणात आढळणारी मूलद्रव्ये

हायड्रोजन आणिहेलियमहायड्रोजन आणि हायड्रोजन हे आवर्त सारणीतील केवळ 'शेजारी' नाहीत, तर विश्वातील सर्वाधिक प्रमाणात आढळणारे मूलद्रव्ये आहेत. हायड्रोजनच्या संलयनातून उष्णता बाहेर पडून हेलियम तयार होते, ही घटना सूर्यावर दररोज घडते.

द्रवीकरणहायड्रोजनआणि हेलियमसाठीही तीच प्रशीतन पद्धत वापरली जाते, आणि त्यांचे द्रवीकरण तापमान अनुक्रमे -253℃ आणि -269℃ इतके अत्यंत कमी असते. जेव्हा द्रव हेलियमचे तापमान -271℃ पर्यंत खाली येते, तेव्हा एक सुपरफ्लुइड संक्रमण देखील घडते, जो एक मॅक्रोस्कोपिक क्वांटम परिणाम आहे.

क्वांटम कंप्युटिंगसारख्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाच्या विकासामुळे अत्यंत कमी तापमानाच्या वातावरणाची मागणी वाढत जाईल आणि चिनी शास्त्रज्ञ कमी तापमानाच्या या प्रवासात पुढे वाटचाल करत वैज्ञानिक व तांत्रिक प्रगतीमध्ये अधिक योगदान देतील. त्या शास्त्रज्ञांना सलाम, आणि भविष्यात त्यांच्या देदीप्यमान कामगिरीची आपण वाट पाहूया!