आज आपण द्रवाबद्दल विचार करतोहेलियमपृथ्वीवरील सर्वात थंड पदार्थ म्हणून. आता त्याची पुनर्तपासणी करण्याची वेळ आली आहे का?

येणारा हेलियमचा तुटवडा

हेलियमविश्वातील दुसरा सर्वात सामान्य घटक आहे, मग त्याची कमतरता कशी असू शकते? हीच गोष्ट तुम्ही हायड्रोजनबद्दलही म्हणू शकता, जो त्याहूनही अधिक सामान्य आहे. वरच्या स्तरावर कदाचित भरपूर असतील, पण खालच्या स्तरावर फारसे नसतील. आपल्याला याची गरज आहे.हेलियमही काही फार मोठी बाजारपेठ नाही. जागतिक वार्षिक मागणी अंदाजे ६ अब्ज घनफूट (Bcf) किंवा १७० दशलक्ष घनमीटर (m3) आहे. सध्याची किंमत निश्चित करणे कठीण आहे, कारण किंमत सहसा खरेदीदार आणि विक्रेता यांच्यातील करारानुसार वाटाघाटी करून ठरवली जाते, परंतु दुर्मिळ वायू सल्लागार कंपनी एडलगॅस ग्रुपचे सीईओ क्लिफ केन यांनी १८०० डॉलर्स प्रति दशलक्ष घनफूट (mcf) हा आकडा दिला आहे. एडगर ग्रुप बाजारपेठेचा अभ्यास करतो आणि बाजारपेठेत कार्यरत असलेल्या बहुतेक कंपन्यांना सल्ला देतो. द्रवरूप वायूसाठीची एकूण जागतिक बाजारपेठहेलियमएकूण रक्कम सुमारे ३ अब्ज डॉलर्स असू शकते.

तरीही, प्रामुख्याने वैद्यकीय, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान आणि एरोस्पेस क्षेत्रांमधून मागणी वाढतच आहे आणि “ती वाढतच राहील”, असे केन म्हणाले.हेलियमहवेपेक्षा सातपट अधिक घन आहे. हार्ड डिस्क ड्राइव्हमधील हवेच्या जागी...हेलियमत्यामुळे अस्थिरता कमी होऊ शकते आणि डिस्क अधिक चांगल्या प्रकारे फिरू शकते, परिणामी कमी जागेत जास्त डिस्क बसवता येतात आणि कमी वीज वापरली जाते.हेलियमहेलियम भरलेल्या हार्ड ड्राइव्हमुळे क्षमता ५०% आणि ऊर्जा कार्यक्षमता २३% ने वाढते. परिणामी, बहुतेक उच्च-दर्जाचे डेटा सेंटर्स आता हेलियम भरलेल्या उच्च-क्षमतेच्या हार्ड ड्राइव्हचा वापर करतात. याचा उपयोग बारकोड रीडर्स, कॉम्प्युटर चिप्स, सेमीकंडक्टर्स, एलसीडी पॅनेल्स आणि फायबर ऑप्टिक केबल्ससाठी देखील केला जातो.

आणखी एक वेगाने वाढणारा उद्योग उपभोग घेत आहे.हेलियमअवकाश उद्योग. हेलियमचा वापर रॉकेट, उपग्रह आणि कण प्रवेगकांच्या इंधन टाक्यांमध्ये केला जातो. त्याच्या कमी घनतेमुळे त्याचा उपयोग खोल समुद्रातील डायव्हिंगसाठीही केला जाऊ शकतो, परंतु त्याचा सर्वात महत्त्वाचा उपयोग शीतलक म्हणून होतो, विशेषतः एमआरआय (चुंबकीय अनुनाद इमेजिंग) मशीनमधील चुंबकांसाठी. चुंबकांचे क्वांटम गुणधर्म त्यांची क्षमता न गमावता टिकवून ठेवण्यासाठी त्यांना निरपेक्ष शून्याच्या जवळ ठेवणे आवश्यक असते. एका सामान्य एमआरआय मशीनला २००० लिटर द्रवाची आवश्यकता असते.हेलियमगेल्या वर्षी, अमेरिकेने सुमारे ३८ दशलक्ष आण्विक चुंबकीय अनुनाद तपासण्या केल्या. फोर्ब्सच्या मतेहेलियमतुटवडा हे पुढचे जागतिक वैद्यकीय संकट ठरू शकते.

वैद्यकीय क्षेत्रात आण्विक चुंबकीय अनुनाद इमेजिंगचे महत्त्व लक्षात घेता,हेलियमराजकारणी, धोरणकर्ते, डॉक्टर, रुग्ण आणि सर्वसामान्य जनता यांनी चर्चा करून शाश्वत उपाय शोधण्यासाठी हे संकट अग्रस्थानी आणि केंद्रस्थानी ठेवले पाहिजे. कमतरताहेलियमही एक गंभीर समस्या आहे, जी प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे आपल्या सर्वांवर परिणाम करते.

आणि पार्टीचे फुगे.

हेलियमची किंमत वाढेल

जर तुम्ही अंतराळात उपग्रह पाठवण्यावर व्यवसाय अवलंबून असलेली एरोस्पेस कंपनी असाल, किंवा एमआरआय मशीन विकण्यावर व्यवसाय अवलंबून असलेले एमआरआय उत्पादक असाल, तर तुम्ही परवानगी देणार नाही.हेलियमतुटवडा तुमच्या व्यवसायात अडथळा आणतो. तुम्ही उत्पादन थांबवणार नाही. तुम्ही कोणतीही आवश्यक किंमत द्याल आणि तो खर्च ग्राहकांकडून वसूल कराल. मोबाईल फोन, संगणक आणि सर्व आधुनिक जीवनावश्यक वस्तूंची गरज असते.हेलियमहेलियमला ​​पर्याय नाही, त्याशिवाय आपण पुन्हा अश्मयुगात परत जाऊ.

हेलियमनैसर्गिक वायू शुद्धीकरणाचा हा एक उप-उत्पादन आहे. जगातील सर्वात मोठा उत्पादक देश अमेरिका आहे (पुरवठ्यात सुमारे ४०% वाटा), त्यानंतर कतार, अल्जेरिया आणि रशिया यांचा क्रमांक लागतो. तथापि, अमेरिकेचे राष्ट्रीयहेलियमगेल्या ७० वर्षांतील जगातील सर्वात मोठा एकल हेलियम स्रोत असलेल्या साठ्याने अलीकडेच पुरवठा थांबवला आहे. कंपनी कर्मचाऱ्यांना कामावरून कमी करत आहे आणि पाईपलाईनमधील दाब कमी करण्यात आला आहे. उत्पादनासाठी १२०० पीएसआय दाबाची आवश्यकता असताना, आता दाब ७०० पीएसआय आहे. किमान सैद्धांतिकदृष्ट्या, ही प्रणाली सध्या विकली जात आहे.

या कागदपत्रांना व्हाईट हाऊसमध्ये विलंब झाला आहे, जो सुटायला काही वेळ लागू शकतो. हा प्रश्न सुटेपर्यंत बाजारात काहीही दिसणार नाही. संभाव्य खरेदीदारांनी दूषित पुरवठा आणि सुरू असलेल्या कायदेशीर कार्यवाहीबद्दलही जागरूक असले पाहिजे. मोठ्या प्रमाणात पुरवठाहेलियमपूर्व रशियातील आमूर येथे गॅझप्रॉमने नव्याने बांधलेला कारखाना देखील बंद करण्यात आला आहे, आणि २०२३ च्या अखेरपर्यंत तेथे कोणतेही उत्पादन सुरू होण्याची शक्यता नाही, कारण तो कारखाना पाश्चात्य अभियंत्यांवर अवलंबून होता, जे सध्या रशियामध्ये आपले कर्मचारी पाठवण्यास फारसे उत्सुक नाहीत.

कोणत्याही परिस्थितीत, रशियाला चीन आणि रशियाबाहेर विक्री करणे कठीण जाईल. खरे तर, रशियामध्ये जगातील सर्वात मोठा उत्पादक बनण्याची क्षमता आहे – पण हा रशिया आहे. या वर्षाच्या सुरुवातीला, कतारमध्ये दोनदा उत्पादन बंद करण्यात आले होते. जरी ते पुन्हा सुरू झाले असले तरी, थोडक्यात सांगायचे झाल्यास, आपण हेलियम टंचाई ४.० नावाच्या परिस्थितीचा अनुभव घेतला आहे, जी २००६ पासूनची चौथी जागतिक हेलियम टंचाई आहे.

हेलियम उद्योगातील संधी

जसे कीहेलियम१.०, २.० आणि ३.० च्या तुटवड्यामुळे, तसेच एका लहान उद्योगाच्या पुरवठ्यातील व्यत्ययामुळेही चिंता निर्माण झाली आहे. हेलियम ४.० चा तुटवडा हा २.० आणि ३.० च्या तुटवड्याचाच एक पुढचा टप्पा आहे. थोडक्यात, जगाला नवीन पुरवठ्याची गरज आहे.हेलियमसंभाव्य हेलियम उत्पादक आणि विकासकांमध्ये गुंतवणूक करणे हा यावरचा उपाय आहे. बाहेर असे अनेक जण आहेत, पण इतर सर्व नैसर्गिक संसाधन कंपन्यांप्रमाणेच, ७५% लोक अयशस्वी होतील.